'Marka elçiliği' ile toplanan numaralara aydınlatmasız arama: 2026/1183 kararı

Karar 2026/1183 · 10 Haziran 2026 · KOBİ özeti: Muhammet Çay · Yayın 2026-09-02

Kısa cevap: Kurul, üçüncü kişilerden (müşterilerin tanıdıklarından) elde edilen telefon numaralarının ilk temasta aydınlatma yapılmadan pazarlama amaçlı aranmasını ve arama kaydının bilgilendirmesiz alınmasını hukuka aykırı buldu. 'Konuşmaya devam etti, demek ki rıza verdi' savunması kabul edilmedi. 1.000.000 TL idari para cezası.

Uyarı: Bu sayfa, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun kamuya açık karar özetinin işletme diliyle yeniden anlatımıdır; hukuki görüş veya danışmanlık değildir. Kararın resmî metni için kvkk.gov.tr kaynağına gidin; kendi durumunuz için bir hukukçuya danışın.

Olay

Şirketin 'marka elçiliği' adlı programında müşteriler, tanıdıklarının ad ve telefon numaralarını mobil uygulamaya ekliyor; bu kişiler müşteri olursa prim kazanıyordu. Şikâyetçi, hiçbir ilişkisi olmayan bu şirketin çağrı merkezinden arandığını, kim olduklarını ve numarasını nereden bulduklarını sorduğunda cevap alamadığını, buna rağmen kampanya anlatımının sürdüğünü belirtti.

Şirket savunmasında numaranın müşteri tarafından eklendiğini, kişinin konuşmaya devam ederek kampanya bilgisi almayı kabul ettiğini ve başvuruya süresinde e-postayla cevap verildiğini ileri sürdü.

Kurul ne dedi?

Kurul, verinin ilgili kişiden değil üçüncü kişiden (müşteriden) elde edildiğini vurguladı. Aydınlatma Tebliği'nin 6. maddesine göre böyle durumlarda aydınlatma, ilgili kişiyle ilk iletişim anında ve makul süre içinde yapılmalıdır. Çağrı merkezinin kimliğini ve numaranın kaynağını açıklamadan kampanya anlatması bu yükümlülüğün ihlalidir.

Rıza konusunda Kurul nettir: konuşmayı sürdürmek en fazla zımni bir davranıştır; Kanun ise açık, bilgilendirmeye dayalı ve özgür bir irade beyanı arar. Kaldı ki Tebliğ'in 5. maddesi aydınlatma ile rıza almanın ayrı işlemler olmasını öngörür; aydınlatma bile yapılmamışken rızadan söz edilemez. Program genelinde tanıdık numaralarının işlenmesi için de geçerli bir şart gösterilemedi.

Arama kaydı için de ayrı bir tespit yapıldı: görüşme kaydediliyorsa bunun amacı ve dayanağı görüşmenin başında bildirilmelidir; bu da yapılmamıştı. Başvuruya 30 gün içinde e-postayla yanıt verildiği belgelendiğinden bu iddia reddedildi.

Sonuç: veri güvenliği yükümlülüğünün ihlali nedeniyle 1.000.000 TL idari para cezası.

Dayanak

• Aydınlatma Tebliği m. 6 — İlgili kişiden elde edilmeyen verilerde ilk iletişimde aydınlatma.
• Aydınlatma Tebliği m. 5/1-f — Aydınlatma ve açık rıza ayrı işlemlerdir.
• KVKK m. 3/1-a ve m. 5 — Zımni davranış açık rıza değildir; program için işleme şartı bulunmalıdır.
• KVKK m. 12 ve m. 18/1-b — İdari para cezasının dayanağı.

KOBİ için üç ders

1. 'Arkadaşını getir' programlarında getirilen kişi de ilgili kişidir

   Referans, tavsiye veya davet programı kuruyorsanız davet edilen kişiye ilk temasta kim olduğunuzu, numarayı kimden aldığınızı ve haklarını söyleyin; itiraz ederse kaydı silin.

2. Çağrı merkezi senaryosunun ilk 20 saniyesi aydınlatmadır

   Şirket adı, arama amacı, veri kaynağı, kayıt yapılıyorsa bunun bildirimi ve tam metne yönlendirme. Bu blok atlanırsa kampanya ne kadar iyi anlatılırsa anlatılsın işleme hukuka aykırı başlar.

3. Sessizlik veya devam etmek rıza değildir

   Pazarlama araması için önceden alınmış, kayıtlı ve kanıtlanabilir bir ticari ileti izni (İYS) ve açık rıza gerekir. 'Kapatmadı' notu sizi korumaz.

Bu kararla ilgili belge ve araçlar

• Sigorta ve finans acenteleri için veri envanteri
• Aydınlatma metni nasıl hazırlanır — üçüncü kişiden edinilen veri bölümü
• KVKK cezaları 2026'da ne kadar
• Açık rıza metni nasıl yazılır

Sık sorulan sorular