Tuvalet koridorunda kamera ve yüz tanımayla giriş: 2022/797 kararı

Karar 2022/797 · 4 Ağustos 2022 · KOBİ özeti: Muhammet Çay · Yayın 2026-09-02

Kısa cevap: Kurul, çalışan girişinde yüz tanıma için geçerli bir açık rıza bulunmadığını, tuvalet koridorundaki kameranın (sahte bile olsa) dürüstlük kuralına aykırı olduğunu ve tek bir genel açık rıza metninin tüm işlemeleri kapsayamayacağını tespit etti; 500.000 TL idari para cezası ve 30 gün içinde düzeltme talimatı verdi.

Uyarı: Bu sayfa, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun kamuya açık karar özetinin işletme diliyle yeniden anlatımıdır; hukuki görüş veya danışmanlık değildir. Kararın resmî metni için kvkk.gov.tr kaynağına gidin; kendi durumunuz için bir hukukçuya danışın.

Olay

Bir çalışan, fabrikada tuvalet koridoruna bakan kamera bulunduğunu ve üretim alanına girişte yüz tanıma sisteminin kullanıldığını şikâyet etti. İşveren, koridordaki kameranın kayıt yapmayan 'caydırıcı' bir cihaz olduğunu, yüz tanıma için ise işe girişte imzalatılan 'Çalışan ve Çalışan Adayı Açık Rıza Metni' ile rıza alındığını savundu.

İncelemede tek bir açık rıza metninin onlarca farklı amacı ve neredeyse tüm veri kategorilerini kapsadığı, biyometrik veri için ayrı bir bilgilendirme yapılmadığı ve çalışanlara kart ya da şifre gibi bir alternatif sunulmadığı görüldü.

Kurul ne dedi?

Kamera konusunda Kurul iki katmanlı bir ayrım yaptı. Üretim alanı, giriş-çıkış ve depo gibi bölgelerde güvenlik amaçlı kamera, sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülük veya meşru menfaat şartlarına dayanabilir. Ancak tuvalet, soyunma odası, duş, mescit, dinlenme ve emzirme odası gibi mahremiyet beklentisinin yüksek olduğu alanlarda kamera dürüstlük kuralına aykırıdır. Cihazın sahte olması sonucu değiştirmez; çalışanın 'izleniyorum' hissi tek başına kişilik hakkına müdahaledir.

Yüz tanıma için Kurul, biyometrik verinin özel nitelikli kişisel veri olduğunu ve o dönemde kanunda çalışan biyometrisine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığını, dolayısıyla tek olası dayanağın açık rıza olduğunu belirtti. Ancak sunulan rıza metni üç unsurun hiçbirini karşılamıyordu: konu belirli değil, bilgilendirme yok ve iş ilişkisindeki güç dengesizliği nedeniyle özgür iradeden söz edilemez. Manyetik kart, RFID veya SMS kodu gibi daha az müdahaleci yöntemler varken biyometri seçilmesi ölçülülük ilkesine de aykırı bulundu.

Kurul ayrıca açık rıza gerektirmeyen işlemelerin (bordro, SGK bildirimi gibi) rıza metnine yazılmasını yanıltıcı buldu; çalışan, zaten zorunlu olan işlemleri rızasına bağlı sanır ve rızayı geri alırsa ne olacağını bilemez.

Sonuç: 500.000 TL idari para cezası; 30 gün içinde kamera konumlarının gözden geçirilmesi, açık rıza ve aydınlatma metinlerinin hangi veri–hangi amaç–hangi şart eşleşmesiyle yeniden yazılması ve yüz tanıma verilerinin imha edilerek Kurul'a bilgi verilmesi.

Dayanak

• KVKK m. 4/2-a ve 4/2-ç — Hukuka ve dürüstlük kuralına uygunluk; amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma.
• KVKK m. 6 — Biyometrik veri özel nitelikli kişisel veridir; işleme şartları dar yorumlanır.
• KVKK m. 3/1-a — Açık rızanın üç unsuru: belirli konu, bilgilendirme, özgür irade.
• KVKK m. 12 ve m. 18/1-b — Veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklerin ihlali; 500.000 TL.

KOBİ için üç ders

1. Mahrem alanlara kamera yok — sahte bile olsa

   Kamera yerleşim planınızı çıkarın; tuvalet, soyunma, dinlenme ve ibadet alanlarına bakan hiçbir cihaz bırakmayın. Kalan kameralar için amaç ve hukuki sebebi aydınlatma metnine yazın.

2. Biyometrik giriş son çare

   Kart, PIN veya mobil onay gibi bir alternatif varken parmak izi ya da yüz tanımayı zorunlu tutmayın. Kullanacaksanız ayrı, yalnız bu amaca özgü ve reddedilebilir bir açık rıza metni hazırlayın; alternatifi de sunun.

3. Tek genel açık rıza metni işe yaramaz

   Rıza metnine yalnız gerçekten rızaya dayanan işlemeleri yazın. Sözleşme veya kanun gereği yapılanlar aydınlatma metninde kalır. Personel açık rıza şablonumuz bu ayrımı zorunlu kılar.

Bu kararla ilgili belge ve araçlar

• Personel açık rıza metni şablonu — yalnız rızaya dayanan işlemeler
• Çalışan aydınlatma metni şablonu
• Kamera aydınlatma metni şablonu
• Kurul'un 2026/921 biyometrik mesai kararı
• Üretim tesisleri için veri envanteri

Sık sorulan sorular