KVKK Otomat

Aydınlatma yükümlülüğü nedir? Asgari içerik ve katmanlı aydınlatma

KVKK m. 10 · Muhammet Çay · Yayın 2026-09-02

Kısa cevap: Aydınlatma yükümlülüğü, kişisel veri toplanırken ilgili kişiye veri sorumlusunun kimliğini, işleme amacını, verinin kimlere ve neden aktarılabileceğini, toplama yöntemi ile hukuki sebebini ve 11. maddedeki haklarını bildirme zorunluluğudur (KVKK m. 10). Onaya bağlı değildir, her işleme için gerekir ve ihlali 18. maddeye göre ayrı bir ceza kalemidir.

Uyarı: Bu sayfa bir dokümantasyon aracının açıklayıcı içeriğidir, hukuki görüş değildir. Kanun'un resmî metni için mevzuat.gov.tr; kendi durumunuz için bir hukukçuya danışın.

Kanun'daki yeri

Kanun'un 10. maddesi beş asgari unsuru sayar: veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği; işleme amacı; işlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği; toplama yöntemi ve hukuki sebebi; ilgili kişinin 11. maddedeki hakları. Aydınlatma Tebliği bunlara açıklık getirir: amaç somut olmalı, 'ticari faaliyetlerimiz için' gibi belirsiz ifadeler yetmez; hukuki sebep her amaç için ayrı yazılmalıdır.

Aydınlatma, veri elde edilirken yapılır. Veri ilgili kişiden değil üçüncü bir kaynaktan alındıysa (referans, kamuya açık kaynak, müşterinin verdiği tanıdık numarası) Tebliğ'in 6. maddesi gereği ilk iletişimde veya makul sürede aydınlatma gerekir.

Tebliğ, aydınlatma ile açık rıza almanın ayrı işlemler olduğunu ve aydınlatmanın 'onay' kutusuna bağlanamayacağını açıkça belirtir. Katmanlı aydınlatmaya (levha, kısa metin, QR) izin verir; ancak ilk katman tam metne giden yolu göstermelidir.

Sık karıştırılan kavram: Açık rıza metni

Aydınlatma metni her veri işleme için zorunlu, tek taraflı bir bilgilendirmedir ve imza gerektirmez. Açık rıza metni yalnız rızaya dayanan işlemeler için hazırlanır ve reddedilebilir olmalıdır. İkisini tek belgede birleştirip altına imza almak en yaygın hatadır; Kurul 2022/797 ve 2023/692 kararlarında bunu eleştirmiştir.

Uygulamadan örnekler

İlgili belge ve araçlar

Sık sorulan sorular

Tek bir genel aydınlatma metni yeterli mi?

Çoğu zaman değil. Kamera, işe alım, çalışan, müşteri ve web sitesi süreçleri farklı amaç, veri ve alıcı içerir; Tebliğ her sürecin kendi amacına özgü açıklanmasını ister. Süreç başına ayrı metin ya da süreç bölümleri olan tek metin kullanın.

Aydınlatma metnine imza almalı mıyım?

İmza zorunlu değildir; aydınlatmanın yapıldığını ispat etmek için 'okudum' kaydı veya teslim tutanağı yeterlidir. 'Onaylıyorum' ifadesi kullanmayın; aydınlatma onaya bağlı değildir.

Web sitesinde aydınlatma nerede olmalı?

Veri toplanan her noktada: iletişim formunun yanında, üyelik ekranında, çerez panelinde. Yalnız alt menüde bir 'KVKK' linki bulunması, veri toplanırken aydınlatma yapıldığı anlamına gelmez.

Sözlükteki diğer ayrıntılı terimler

30 terimin tamamı için KVKK sözlüğüne, öğrenme sırası için KVKK rehberine bakın.